Å vera turist i Polen denne veka er ei heilt spesiell oppleving. Noko av det me ser vil garantert koma i historiebøkene. I alle fall i Polen.

Som i går, tysdag 13. april. Då markerte Kraków by massakren ved Katyn i 1940 der over 20 000 polakkar vart henretta. Hendinga hadde nok blitt markert uansett, men slett ikkje i slikt omfang som i går. Flyulukka der president Kaczyński, 18 parlamentsmedlemer og mest heile den polske intelligensiaen omkom, gjorde nok sitt til at prosesjonen i går mest aldri tok ende, så lang var han. Så var det då òg nettopp denne hendinga presidenten òg hans følgje skulle vera med på markeringa av i Russland.

Sterk markering med ein av dei lengste prosesjonane me har sett. Foto: Håkon C. Hartvedt

Framståande personar i Kraków i prosesjonen. Nr. Tre frå venstre er Kraków sin borgarmeister Jacek Majchrowski. Foto: Håkon C. Hartvedt

Både politi…

…soldatar…

…og skuleelevar tok del i markeringa. Foto: Håkon C. Hartvedt

Flykatastrofen pregar elles heile Polen, og sjølvsagt Kraków med. Det er erklært landesorg heilt fram til søndag. Som turistar merker me det ved at det overalt heng polske flagg med svart sørgjeband på, det er ikkje konsertar, teater eller andre kulturframsyningar og dei seks polske kanalane på TV-en vår på hotellet sender lite anna enn stoff rundt det som har skjedd. Seinast i går kveld observerte me òg polakkar i ring rundt minnesmerke omkransa av tente, raude gravlykter.

Kraków er stolt av pave Johannes Paul II. No om dagen er òg biletet av han omkransa av sørgjeband og svarte flagg. Foto: Håkon C. Hartvedt

For oss fører det til at me ikkje får med oss dei musikalske og kulturelle innslaga det var lagt opp til i pakketuren vår. Artistane som skulle framført flotte ting for oss, ville vera solidarisk med landesorga.

Men me skjønar dei inderleg godt, respekterer avgjerdsla deira – og lid ingen naud. Maten er god, byen er spennande om enn forvitra, og opplevingar manglar det så visst ikkje på, sjølv om dei er annleis enn me hadde tenkt då me tinga turen.

I dag var me i Auschwitz. Det er òg ei historie. Ei historie som aldri må gløymast. Samstundes er vel kanskje vår største utfordring i denne samanhengen å demma opp for det gryande jødehatet i Europa i dag.

Ikkje alt er stengt. Marknaden er ope. Så det går an å vera vanleg turist òg. Foto: Håkon C. Hartvedt

Daglegvarer er rimeleg i Kraków. Dette fekk me for 50 kroner på supermarknaden ved sida av hotellet. Foto: Håkon C. Hartvedt