Stillehavsøsters i Futjarøyane. Foto: Hilde Karin Vedøy Eiken.

I sommar har det blitt funne stillehavsøsters i Fitjarøyane, nærmare bestemt på ein holme ved Eldøyo.

For ei tid sidan fekk me tilsendt nokre mistenkelege bilete frå Hilde Karin Vedøy Eiken, som er godt kjend i Fitjarøyane. Ho fortel:

– Eg veit ikkje kva østers det er, men om det er den berykta stillehavsøstersen, er det første gong eg har sett denne i Fitjarøyane.

– Me var på badetur nord på Eldøyo – eller ein liten holme ved Eldøyo – då me kom over dei, og me fann nokre få individ, men berre ein over vasslinja, seier Hilde Karin.

Denne stillehavsøstersen heng godt fast til berget. Foto: Hilde Karin Vedøy Eiken.

Me har hatt bileta til gjennomsyn på Havforskingsinstituttet, og forskar Sigurd Espeland er heilt klar:

– Dette er stillehavsøsters, han skil seg frå flatøstersen ved at han er tigerfarga, stripete og med skarpe kantar. Medan flatøstersen er kvitare og mykje flatare og jamnare.

Dårleg nyhende

Dette er ikkje noka positiv melding, stadfestar forskaren, men det er ikkje første gongen stillehavsøsters har blitt oppdaga i Hordaland. Den importerte arten skal òg ha blitt observert fleire stader oppover langs norskekysten.

Om stillehavsøstersen får fotfeste ein stad, kan han utkonkurrera andre artar og gjera strendene ubrukelege til bading og friluftsliv, fordi han er så skarp å trø på. Han vil òg kunna truga det biologiske mangfaldet.

Sigurd Espeland ved Havforskingsinstituttet fortel at denne framande arten er på frammarsj langs norskekysten etter at han første gong blei observert i Noreg rundt år 2000.

Stillehavsøsters blei i si tid blei importert til Frankrike av oppdrettsnæringa. Derfrå har den nye østersen spreidd seg til Tyskland og Danmark, der han har blitt eit problem. Og så har han kome over Skagerrak til Noreg, og etablert seg rundt Oslofjorden og på Sørlandet.

Forskarane er redde for at stillehavsøstersen vil utkonkurrera andre arter, då han produserer store mengder egg og er svært livskraftig. Han har eit hardt skal som gjer at han er vanskeleg for andre å eta. Han veks veldig fort, og vil kunna kvela andre skjel, fortel Espeland.

Og dei veit ikkje korleis vanlege strandkrabbar kan ta ut stillehavsøstersen. Han kan omdanna sand- og mudderbotn til reine «betongmatter», fortel forskaren. Dette vil gjera levekåra vanskelege for makk og andre kryp, og dermed vil vadefuglar få problem med å finna mat.

Vanskeleg å bli kvitt

Forskaren vedgår at det er håplaust å bli kvitt den nyetablerte arten som ikkje har vore hos oss i meir enn knapt 20 år.

Det beste rådet han kan gi, er at me plukkar mest mogleg østers om dei kjem over han. Espeland fortel at stillehavsøsters er svært god mat, men det er eit par ting me må passa på.

Fot det første må me følgja Blåskjellvarselet som me finn på Matportalen.no, seier Espeland. I tillegg understrekar han at stillehavsøsters bør varmebehandlast, etter råd frå Mattilsynet.

Det er mykje god mat i ein slik østers, som gjerne har eit skal på 17-18 cm, legg forskaren til. Sjølv et han gjerne grilla marinert stillehavsøsters!

Ein av grunnane til at me må rekna med vidare spreiing av den nye østersen, er at han kjem med Den norske kyststraumen, som følgjer kysten vår frå Oslofjorden, forbi Sørlandet, Rogaland og nordover heilt til Barentshavet.

– Den inneheld meir vatn enn alle norske elvar til saman! sier Sigurd Espeland.

Dermed må me nok sjå i augo at stillehavsøstersen etablerer seg hos oss, men vonleg går det ikkje like ille som Hilde Karin Vedøy Eiken ser for seg:

– Me får ikkje håpa at me i framtida må mimra slik: Hugsa du i gode, gamle dagar då me berre måtte trø over rur når me skulle bada?

Bildet frå Norgeskart viser kor Hilde Karin Vedøy Eiken og familien hennar fann stillehavsøstersen:

Stillehavsøstersen blei funnen på den markerte holmen mellom Eldøyo og Bondeholmen.