Ragnhild Janbu Fresvik er konserndirektør for bedriftsmarknaden i Sparebanken Vest. Foto: Eivind Senneset, Sparebanken Vest

Men sjølv om årets første Vestlandsindeks viser at mange ventar ei normalisering i nær framtid, er konkursfrykta framleis til stades hos fleire.

For første gong sidan koronapandemien starta, ventar vestlandsbedriftene at sysselsetjinga innan eitt år vil vere tilbake til nivået før pandemien.

Det viser Vestlandsindeksen, Sparebanken Vest si «temperaturmåler» på næringslivet på Vestlandet. Resultatindeksen for årets første kvartal har ikkje endra seg samanlikna med den førre indeksen, men forventingsindeksen har gjort eit hopp – frå 55 til 61 poeng.

Det er det høgste nivået sidan før pandemien.

– Sjølv om resultatindeksen viser at me framleis står i krevjande tider, er det tydeleg at bedriftene byrjar å sjå føre seg at ei normalisering er innanfor rekkjevidde, seier Ragnhild Janbu Fresvik, konserndirektør for bedriftsmarknaden i Sparebanken Vest.

Fryktar konkursar det neste halvåret

Vestlandsbedriftene ventar seg no ein opptur, med høgare forventingar til etterspurnad, investeringar og lønsemd. Men ikkje alle får vere med på oppturen.

37 prosent av bedriftene i indeksen ventar fleire konkursar blant underleverandørane sine i løpet av dei neste seks månadene. 27 prosent svarar at dei i tillegg har gjeve kundane sine betalingsutsetjingar – det tilsvarar ein auke på fem prosentpoeng frå førre kvartal.

Venta auke i talet på konkursar. Illustrasjon: Sparebanken Vest

– I 2020 og så langt i 2021 har talet på konkursar halde seg lågt som følgje av styresmaktene sine låne- og støtteordningar. Talet på konkursar ligg under det me har hatt i normalår før pandemien. Det er tydeleg at me har skove utfordringar framføre oss, seier Fresvik.

– Når både næringsspesifikke og breie ordningar etter kvart vert fasa ut, er det risiko for at me vil oppleve ein markant auke i mengde konkursar.

Oppmodar til proaktivitet

Fresvik meiner at mange bedrifter no må fokusere på å kome seg gjennom dei nærmaste månadene før dei kan vente seg betre tider.

– I det korte biletet handlar det om å vere proaktive i å krevje inn uteståande beløp og sikre seg betalingsgarantiar for større beløp.

– Mange verksemder ser òg moglegheiter til å gjere nokre investeringar for å rigge seg for moglegheiter framover, men då må dei sikre at dei har midlane til å gjere det utan at det gjev auka sårbarhet for akutte likviditetsutfordringar.

Vestlandet som favorittdestinasjon

Den største auken i forventingar finn ein i reiselivsbransjen og i transport- og lagringsnæringa, og for første gong er Vestlandet oppgjeve som favorittdestinasjonen for nordmenn som skal feriere i Noreg til sommaren.

Det viser Virke Reiseliv si Reisepuls-undersøking for 2021.

– Dette er svært positivt for det vestnorske reiselivet – no har dei moglegheita til å byrje å hente seg inn att etter koronakrisa. Men enkelt blir det ikkje, for det krev at bedriftene torer å satse og tenkje nytt, samtidig som dei har full kontroll på kostnadene dei nærmaste månadene, seier Fresvik.

For første gong er Vestlandet oppgjeve som favorittdestinasjon for nordmenn som skal feriere i Noreg til sommaren. Foto: Cassandra G. Jespersen/Stord24

Stort potensial for auka eksport

For første gong har eksportbedriftene gjennom Vestlandsindeksen blitt spurt om dei har nytta seg av eksportstøtte frå verkemiddelapparatet, og om denne støtta har vore relevant for dei.

– Fire av fem bedrifter, der heile eller delar av omsetnaden er knytt til eksport, svarte at dei ikkje har eller kjenner til at dei har nytta støtteordningar for eksport dei siste to åra. Over halvparten av bedriftene seier at ordningane er lite eller svært lite relevante for deira verksemd, skriv SPV i pressemeldinga.

Funna viser eit stort potensial for å auke eksporten frå denne regionen. Ifølgje Vestlandsmeldinga 2020 kan sjømatnæringa, den maritime næringa, prosessindustrien og fornybarnæringa doble verdiskapinga og opprette nær 80.000 nye jobbar innan 2035.

Dei aller fleste av desse jobbane vil kome i Rogaland, Vestland og Møre og Romsdal.

– Må gjere verkemidlar meir relevante

Fresvik meiner at Vestlandet står overfor store moglegheiter i høve til EU sin grøne vekststrategi «Green Deal», og satsingane mange nasjonar no gjer innan fornybar energi, berekraftig matproduksjon og miljøvenleg transport.

– Svara i Vestlandsindeksen viser at me må intensivere arbeidet med å gjere offentlege verkemidlar meir relevante og synlege for alle dei viktige små og mellomstore eksportbedriftane på Vestlandet om me som region og Noreg som nasjon skal lukkast, seier Fresvik.