Ordførar Wenche Tislevoll, 10.-klassingen Oda Volden de Fine og verftsdirektør Hugo M. Strand sat i panelet. Foto: Kjetil Rydland.

Sterkt og overtydande klimaforedrag

Onsdagens klimaforedrag ved forskar Kikki Kleiven etterlét ingen tvil om at me har klimaendringar på gang, og den etterfølgjande debatten viser at me gjer mykje, men framleis for lite for å stoppa endringane.

 

Onsdagens klimaforedrag var ved Kikki Kleiven, forskar og geolog ved Institutt for Geovitskap og Bjerknessenteret ved Universitetet i Bergen.

Klimaendringane skjer raskare og er ikkje tilfeldige

Ho la fram data som på ein særs overtydande måte viste at dei klimaendringane me ser, ikkje er tilfeldige, men at me er inne i ein trend som har pågått i lang tid, sidan den industrielle revolusjonen starta. «Då me sette fyr på kolhaugen på slutten av 1700-talet», som ho uttrykte det. Og det som er mest skremmande, er at endringane skjer raskare og raskare. Me er på veg mot massedød av planter og dyr på grunn av at mennesket tar større og større plass.

Forskaren la fram data frå lang tid tilbake, og slo fast at endringane ikkje er del av ein naturleg variasjon. Eit døme er dei verdskjende japanske kirsebærtrea, som har blomstra tidlegare og tidlegare sidan 1850. Frå 800 til 1800 varierte òg blomstringa, men då var det ingen tydeleg tendens som no.

Elles er det ikkje ein tilfeldig observasjon at det regnar mykje hos oss;  no regnar det 15 % meir i Hordaland, og det nye er «atmosfæriske elvar» som gjer at ein veldig stor del av nedbøren rammar små område på kort tid, som til dømes i Odda.

 

Noreg best førebudd

Sjølv om me er inne i ei faretrugande  utvikling, slo forskaren fast at Noreg faktisk er best førebudd av alle land i verda. Men me kan ikkje kvila, og er nøydde til å redusera utsleppa av klimagassar for å unngå stormflo og flaum.

Ho nemnde fleire døme på at det skjer ting som peikar i rett retning her i landet. Både industrien og jordbruket arbeider for å få ned utsleppa. I transporten er elbilar i ferd med å ta over; og tungtransporten vil koma etter. Me får etter kvart fleire og fleire elektriske ferjer. 

– Norge leier an, sa Kleiven, og viste til fleire gode tiltak her i landet. Men ho oppmoda samstundes om å skapa nye vanar og vera oppmerksame. 

 

Paneldebatt

Lars-Henrik Paarup Michelsen, dagleg leiar i Norsk klimastiftelse, leia den påfølgjande debatten. I panelet sat Fitjar-ordførar Wenche Tislevoll, verftsdirektør Hugo Strand og tiandeklassingen Oda Volden de Fine. Alle tre meinte å ha merka klimaendringane berre i si levetid. Alle var einige om at det hadde vore meir vinter før. 

Ordførar Wenche Tislevoll vedgjekk at Fitjar kommune truleg ikkje gjer nok, men me har eit vindkraftverk i Midtfjellet som gir grøn energi, nok til å driva 105 000 elbilar. Me er ein Digi-kommune, og me skal få varmestyring i alle kommunale bygg. Men kommunene er enno ikkje eit Miljøfyrtårn. 

Hugo Strand frå Fitjar Mekaniske Verksted leverer flittig nye båtar til fiskeeoppdrettarar. Han fortalte at kundane hans vil vita det klimamessige «fotavtrykket» til fisken. På Fitjar Mek. leverer dei båt til Kystverket med batteri-/hybrid-motor og arbeidsbåtar til oppdrettsnæringa med bartteri-/hybrid framdriftssystem, som gir mindre CO2 og Nox-utslepp. 

 


Elefantar i rommet

Når me snakkar om menneskeskapte klimaendringar, er det ikkje til å unngå at me ser på vår eigen livsstil. Olav Rimmereid etterlyste meir merksemd frå klimaforskarane på vårt eige forbruk. Han slo fast at me må senka det private forbruket, og det gjeld spesielt USA og oss i Europa. Og me må reisa mindre. 

Også Hugo Strand hadde ein elefant å sleppa ut i rommet:

– Det viktigaste me kan gjera, er å læra jentebarn i Afrika å ta utdanning, så dei ikkje får så mange barn. Befolkningseksplosjonen er elefanten i rommet! sa verftsdirektøren, og dei milliardane som blir fødde i dag bruker meir energi enn folk gjorde før! 

 

Tru på framtida 

Trass utfordringane uttrykte paneldeltakarane optimisme med tanke på framtida. – Det vil vera arbeid til alle, sa Hugo Strand, det er berre å stå opp om morgonen. Og heilt til slutt kom han med denne interessante påstanden: – Om nokre år vil alle stemma på Miljøpartiet dei Grøne, eller dei andre partia følgjer etter!

 

 


Lars-Henrik Paarup Michelsen, dagleg leiar i Norsk klimastiftelse. Foto: Kjetil Rydland.

  


Biblioteksjef Silje Torbjørnsen konstaterer at Hilde Eiken t.v. og 10.-klassingane engasjerer seg i klimaleikene som debattleiar Michelsen seti gang. Foto: Kjetil Rydland.

  


Austevollingen Lars-Henrik Paarup Michelsen saman med forskar Kikki Kleiven. Foto: Kjetil Rydland.