Arne Tjelmeland ved oppstarten i Fitjar i januar 2016. Foto: FP-arkiv/KR.

Tjelmeland får sauefeittet frå USA, og bruker feitt av tre ulike tjukner på bilen. Foto: Kjetil Rydland.

Stoppar rust med naturprodukt

I verkstadhallen bak Mekonomen har Sunnhordland Antirust AS behandla bilar mot rust i vel eit halvt år, og kundane strøymer til.

 

Det er ein godt fornøgd Arne Tjemeland me møter i antirustverkstaden bak YX-stasjoen og bilverkstaden til Mekonomen. 

 


Her demonstrerer han dysa som legg ullfeittet i hjulhuset på bilen. I vanleg arbeid bruker han alltid ei enkel støvmaske, men noko meir verneutstyr er ikkje nødvendig. Foto: Kjetil Rydland.

 

Kundane strøymer til

Tjelmeland er godt fornøgd med kundetilstrøyinga; han har hatt fullt belegg sidan byrjinga av juni, då han starta opp. Det kjem folk frå Ølen, Etne og Sveio, men sjølvsagt kjem dei fleste frå Stord og Fitjar. 

Han har fått tildelt dette distriktet, og den nærmaste kollegaen som driv med denne forma for antirust, er på Karmøy, nørmare bestemt Vea. Denne verkstaden dekkjer Haugalandet. 

Han har to leigebilar til låns for kundane sine, så det er ingen problem for kundar i heile Sunnhordland å setja bilane sine inn hos han.

Ein personbil kostar litt under 4000 kroner å få behandla. Etter to år er det tid for ei ny, men rimelegare behandling. I tillegg til personbilar, tar han både bubilar og varebilar; desse er større og kostar noko meir å få behandla. 

 

Velprøvd produkt

Arne Tjelmeland fortel at han har satsa mykje pengar på verksemda si, og det hadde han ikkje gjort utan at han stolte på at det er eit godt produkt. 

Stoffet han bruker heiter Fluid Film, og blir produsert i California. Det er lanolinolje, laga av feitt frå saueull. 

Sjølv om produktet er nytt her på våre kantar, er det eit kjent og gjennomprøvd stoff, som har det blitt brukt i mange år andre stader. Den amerikanske marinen har brukt stoffet lenge; det same har dei store maskinprodusentane John Deere og Caterpillar. 

På Austlandet har stoffet allereie blitt brukt i mange år på bilar. 

Det blir òg brukt mykje i oljeindustrien og på båtar. Ein fiskar frå Bømlo fortel at då dei skulle hogga ein 40 år gammal fiskebåt, var baksida av kledningen like fin som då båten var ny. Den same erfaringa har dei gjort oljeindustrien.

 

Miljøvennleg 

Stoffet er eit reint naturprodukt, og er såleis miljøvennleg, poengterer Arne Tjelmeland.

– Produktet er svært miljøvennleg for meg å arbeida med, seier han. 

Ikkje treng han bruka løysemiddel, og han har berre på seg ei enkel støvmaske når han sprøyter stoffet på. Stoffet er reint, og han blir ikkje sår på nevane. Det fkjennest oljete, men det er lett å vaska vekk. 

I tillegg er det verdt å nemna at det ikkje er brannfarleg; han har aldri høyrt om at stoffet har teke fyr. Stoffet har eit flammepunkt på heile 207 grader, mot ca. 50 grader for petroleumsprodukt. 

Vegstøv og små rustflak som blir fjerna, hamnar naturlegvis på SIM, der dei har prosedyrar for behandling av slikt. Anlegget hans er knytt til den same oljeutskiljaren verkstaden til Meconomen, som ligg vegg I vegg.

 

Unik evne til å stoppa rust

– Det mest geniale med dette stoffet er at olja stoppar rustutviklinga, seier Arne Tjelmeland; det er det einaste stoffet eg veit som stoppar rust på denne måten.

Derfor treng han ikkje fjerna begynnande rustdanningar med sandblåsing og sliping. Slik held han nede kostnadene. Det første han gjer, er å tørka og reingjera bilen. Så tørkar han den med eit kraftig varmluftanlegg, før han sprøyter olja på.  

Stoffet strekkjer seg mot alle tørre punkt, I alle retningar, ikkje berre nedover. Han fortel at han har sett stoffet tøya seg heile 15 centimeter på eitt år! 

I tillegg til å stoppa rust løyser feittet opp fastrusta skruar, boltar og mutrar. Dermed blir det enklare for mekanikaren å løysa delar frå kvarandre. Såleis kan reparasjonar ta mindre tid og bli billigare for kunden.

Feittet kjem i 1000-litersdunkar frå USA via importøren på Sola. Han bruker feitt i tre ulike tjukner, alt etter kor godt det er å komma til på bilen og kor stor slitasjen er på det aktuelle området. På hjulhuset bruker han den mest slitesterke varianten, som har ein konsistens om lag som gris, før han varmar den opp til 40 grader og sprøyter den på. 

Den tynnaste olja sprøyter han inn i dørene, bakluka og panseret, slik at det legg seg ein tynn film på innsida. Han sprøyter inn i alle holrom med dyser som spreier 360 grader rundt. Bremsane er han spesielt nøye på å behandla. Bremseklossane set seg ofte fast på grunn av rust. 

– Derfor sprøyter eg heile bremsecaliperen, seier Tjelmeland, og vaskar bremseskiva grundig etterpå. 

 

Ofte rust på nye bilar

Rustprosessen startar når bilen forlet fabrikken, seier Arne Tjelmeland. Etter fleire veker på båt frå Korea og Japan blir bilane lossa på kaien i Drammen med rust på. 

Men det vil naturlegvis ta veldig lang tid før desse små skadane blir så store at dei utgjer eit problem. Og med rett behandling stoppar rusten å utvikla seg. 

 

Produktet eignar seg i landbruket

Sunnhordland Antirust leverer mykje til industrien i nærområdet.

Produktet har òg vore mykje brukt i landbruket, til å ta vare på reiskapar.

Utstyret til bøndene får ofte hard medfart. Pga. plassmangel i låvar og reiskapshus står ofte reiskapar ute og rustar. Når du skal til med vårvidna, er det ofte vanskeleg å få ting til å gå rundt. Kunstgjødselspreiaren er spesielt utsett. 

Tjelmeland har allereie fått førespurnader frå landbruket, og vil gjerne ha fleire. 

 

Stor tru på framtida

Arne Tjelmeland er oppvaksen i Etne, men bur i Dåfjorden, der han har røter. Han er utdanna både bilmekanikar og bilopprettar, og har arbeidd med bil heile livet, blant anna i mange år på Stord. 

At han har god greie på bil, får me eit bestemt inntrykk av etter å ha fått forklart heile prosessen under bilen har inne til behandling i dag. Han fortel at han bruker ein dag på ein vanleg personbil. Etter det me kan sjå tek han seg god tid, og han gir seg ikkje før heile bilen er behandla etter alle kunstens reglar. 

Han kjenner seg trygg på at han har eit tidsriktig, miljøvennleg produkt, og gler seg over at kundane ser ut til å ta godt imot det. 

 

 


Her ser me at ein knapt tre år gammal bil så smått har begynt å rusta, men dette rustangrepet greier sauefeittet fint å stoppa, seier Tjelmeland. Foto: Kjetil Rydland.

 


Rust her kan lett spreia seg til bremseklossane og føra til at dei set seg fast. Foto: Kjetil Rydland.

 


Bremse- og drivstoffrøyra (midt på biletet) er ofte utsette for rust og dyre å skifta. Derfor blir dei dekte med feitt. Foto: Kjetil Rydland.

  


Det solide varmluftanlegget tørkar bilen skikkeleg før Tjelmeland sprøyter feittet på bilen. Foto: Sunnhordland Antirust.