Nytt gammalt naust i Podlen
I vinter har eit av dei gamle nausta i Podlen, i søre enden av Storavatnet, blitt restaurert ved help av SMIL-midlar.
Lars J. Rydland konstaterer at det er føydd saman gammalt og nytt trevyrke i det restaurerte naustet. Foto: Kjetil Rydland.
Ved sida av det nyrestaurerte naustet planlegg naboen Lars J. Rydland eit nytt naust i same stilen. Foto: Kjetil Rydland.
Nilsa-naustet er gjenreist i gamal stil. Over den oransje capsen til Lars J. Rydland skimtar me Edlends-naustet, som Arne Tislavoll restaurerte for ein del år sidan. Foto: Kjetil Rydland.
Så mykje er igjen av Heia-naustet, som ramla saman og knuste ein båt i 1928. Foto: Kjetil Rydland.
I si tid stod det mange naust i søre enden av Storavatnet, både på Rydlands-sida og Tislavolls-sida. Men etter kvart har dei fleste blitt tærte bort av "tidens tann". Nilsa-naustet er faktisk det einaste gamle naustet som stod urørt att, og no var også det i ferd med å gi tapt.
Det er difor ei lukke at det har blitt berga av SMIL-midlar i vinter. Gjennom Fitjar kommune har eigaren, Nils K. Rydland, søkt og fått såkalla SMIL-midlar, tilskot til spesielle miljøtiltak i jordbruket. I retningslinene frå Statens landbruksforvaltning om SMIL-midlane kan me lesa: "Formålet er å i vareta natur- og kulturminneverdiane i kulturlandskapa til jordbruket, ..." Støtta byggjer på fagleg uttale frå bygningsvernkonsulent i Hordaland fylkeskommune, Bjørn Arve Lunde. Og Johannes Særstein i Særsten Byggrestaurering har stått for arbeidet. Ved hjelp av gamle bygningsteknikkar har han klart å gjenreisa naustet til den stand det var i då det var nytt. I restaureringsarbeidet og materialvalet har han teke omsyn til bygningen sitt opphavlege særpreg og eigenart. Han har berre skifta ut det som var rote eller skadd på andre vis, og Særsten har brukt gamle teknikkar for samanføying av bygningsdelane.
No står naustet nesten nøyaktig slik det stod ein gong på 1880-talet, då det var nytt. Etter utskiftinga på Rydland bygde brørne Nils og Knut Rydland kvar sitt nye våningshus, nye løebygningar og nye naust. Nausta blei bygde på nausttomter som utskiftinga gav dei rett til på bruksnummer 3, garden som i dag tilhøyrer Lars J. Rydland. På 1880-talet stod det fire naust på rekkje og rad der nede, men dei andre nausta har blitt flytta eller forsvunne med åra. Eitt av dei blei flytta opp til tunet hos Knut Rydland for rundt 100 år sidan, og der blei det brukt som kjerrehus. Naustet som tilhøyrde bruksnummer 3, blei truleg tært bort av "tidens tann" for over hundre år sidan, for ingen nolevande kan i dag seia noko visst om det. Heia-naustet ramla ned ein dag i 1928, medan ein forskrekka Jens L. Rydland stod oppe i urane og såg på. Han var 10 år den gongen.
Dermed stod Nilsa-naustet åleine att som tradisjonsberar på Rydlands-sida i Podlen. Etter vøla i vinter får me tru det vil stå støtt i over 100 år til.
